พระที่นั่งวิมานเมฆ ในพระราชวังสวนดุสิต

พระที่นั่งวิมานเมฆ ได้ถูกสร้างขึ้นเมื่อพุทธศักราช 2443 ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดสร้างขึ้นในอุทยานสถานสวนดุสิต โดยมีพระราชโองการให้รื้อย้ายพระที่นั่งมันธุาตรัตนโรจน์ จากพระจุฑาธุชราชฐาน ณ เกาะสีชัง มาสร้างใหม่ โดยมีสมเด็จพระเจ้าบรมเธอวงศ์เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงกำกับการออกแบบ ใช้เวลาในการก่อสร้างรวม 18 เดือน และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จแปรพระราชฐานจากพระบรมมหาราชวังมาประทับเป็นการถาวร ณ พระที่นั่งวิมานเมฆ เป็นเวลา 5 ปี และเมื่อพระที่นั่งอัมพรสถานสร้างเสร็จในปีพุทธศักราช 2449 จึงเสด็จย้ายไปประทับ ณ พระที่นั่งอัมพรสถานจนเสด็จสวรรคต
เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตในปี 2453 พระที่นั่งวิมานเมฆก็ปิดร้างลง เพราะเจ้านายฝ่ายในต้องเสด็จกลับมาประทับในพระบรมมหาราชวังตามราชประเพณี
ในปีพุทธศักราช 2468 ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิ์ศจีวรราชชายาเสด็จมาประทับ เมื่อพระบาทสมเด็จมงกุฎเกล้าฯ เสด็จสวรรคต พระองค์ทรงย้ายไปประทับพระตำหนักสวนหงส์แทน นับแต่นั้นมาพระที่นั่งวิมานเมฆก็มิได้ใช้เป็นพระราชฐานที่ประทับของเจ้านายพระองค์ใดและ ถูกปิดร้างลงในที่สุด
แม้ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้มีการบูรณะหลายต่อหลายครั้ง แต่ในที่สุดตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2475 พระที่นั่งวิมานเมฆก็ใช้เป็นเพียงสถานที่เก็บราชพัสดุ ของสำนักราชวังเป็นเวลาถึง 50 ปี
จนถึงปี พ.ศ. 2525 ในมหามงคลสมัยสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบรอบ 200 ปี สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ทรงสำรวจพบว่าพระที่นั่งวิมานเมฆคงอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ทางสถาปัตยกรรมที่ประณีตงดงามตลอดจนมีภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ รวมถึงศิลปวัตถุส่วนพระองค์เป็นจำนวนมาก จึงทรงขอพระราชทานพระบรมราชานุญาติจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว บูรณะซ่อมแซมเพื่อจัดเป็นพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเพื่อเป็นมรดกของชาติสืบไป
พระที่นั่งวิมานเมฆเป็นพระที่นั่งสร้างด้วยไม้สักทองที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีลักษณะสถาปัตยกรรมการก่อสร้างแบบตะวันสตก องค์พระที่นั่งเป็นรูปตัวแอลในภาษาอังกฤษ เป็นอาคาร 4 ชั้น เฉพาะส่วนที่ประทับเรียกว่า” แปดเหลี่ยม” นอกจากนี้ในพื้นที่ของพระราชวังสวนดุสิต พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานที่ดินสร้างพระตำหนักและตำหนักที่ประทับของพระมเหสีพระเจ้าลูกเธอและเจ้าจอมมารดาเป็นส่วนๆอีกด้วย